Słowniczek skoczka

7

7-cell

Czasza 7-komorowa — standard spadochronów zapasowych, stosowana również w celności, skokach CRW, skokach wingsuit; ze względu na pewne otwarcia i stabilną charakterystykę lotu.

9

9-cell

Czasza 9-komorowa — zapewnia lepszą doskonałość lotu, czyli odległość przebytą z danej wysokości. Konstrukcja tego tupu stosowana jest powszechnie w czaszach szkolnych i wielu innych spadochronach.

A

AAD

Automatic Activation Device — automat bezpieczeństwa, który przy zbyt dużej prędkości opadania na małej wysokości samoczynnie inicjuje otwarcie spadochronu zapasowego.

AFF

Accelerated Free Fall — metoda szkolenia polegająca na przyspieszonym procesie nauki swobodnego spadania w asyście instruktorów z dużych wysokości min. 3000 metrów.

B

Backfly

Latanie na plecach.

BASE

Skoki spadochronowe z obiektów stałych (budynki, anteny, mosty, klify).

Baza

Początkowy element formacji (osoba lub figura), do którego dolatują pozostali skoczkowie.

Biplane (two-out)

Konfiguracja dwóch otwartych czasz spadochronów jedna za drugą (zapasowa za główną).

BOC

Bottom of container — elastyczna kieszonka na dole kontenera, z której skoczek wyciąga pilocik przy otwarciu.

Boogie

Kilkudniowe wydarzenie spadochronowe: intensywne skoki, coaching, integracja — święto społeczności strefy.

Bridle

Taśma łącząca pilocik z d-bagiem — przenosi siłę pilocika, otwierając wyłogi kontenera i wyciągając czaszę główną.

Briefing

Omówienie planu skoku przed wejściem do samolotu.

C

Celność

Dyscyplina lądowania w wyznaczony punkt.

Cross-braced

Typ konstrukcji czaszy spadochronu z potrójnymi komorami (zwykle 7), zapewniająca większą sztywność, wysokie osiągi przy niewielkich rozmiarach; stosowana przez bardzo zaawansowanych skoczków.

CRW / CF

Canopy Relative Work — akrobacja zespołowa na otwartych czaszach spadochronów. W CRW skoczkowie łączą się, w CF skoczkowie latają blisko siebie bez kontaktu.

Czasza

Zwyczajowa nazwa spadochronu.

Czasza eliptyczna

Rodzaj czaszy spadochronu, który przypomina kształtem elipsę. Dzięki temu spadochron ma lepsze osiągi aerodynamiczne.

D

Delta

Pozycja z rękami wzdłuż ciała, skoczek spada ustawiony pod horyzont. Jedna z podstawowych sylwetek skoczka, zapewniająca przemieszczaniem się w poziomie.

Dokowanie

Kontrolowane złączenie się skoczków w powietrzu.

Downplane (two-out)

Dwie czasze rozjeżdżające się w dół po przeciwnych stronach. Polskie nazwy: siekiera, wariat, banan pikujący. W przypadku skoków CRW to nazwa jednej z figur (polegająca na tym, że czasze skoczków po złączeniu lecą w przeciwnych kierunkach, ale stromo do ziemi).

DZ (dropzone)

Strefa spadochronowa — miejsce operacji spadochronowych z infrastrukturą: manifestem, samolotem, lądowiskiem i zapleczem.

E

Exit

Wyjście z samolotu

F

F-111

Tkanina o niewielkiej przepuszczalności powietrza — stosowana w produkcji spadochronów

Fall rate

Prędkość opadania skoczka

Flare

Tranzycja z lotu opadającego do lotu poziomego tuż nad ziemią w celu łagodnego lądowania. Manewr ten jest wykonywany przez płynne ściągnięcie obu sterówek.

Freebag

Paczka, w którą włożona jest czasza zapasowa. W przeciwieństwie do czaszy głównej nie jest połączona na stałe w celach bezpieczeństwa.

Freefly

Dyscyplina swobodnego spadania w pozycjach innych niż na brzuchu (head-up, head-down) — szybsza i bardziej wymagająca niż klasyczne RW.

FS / RW

Formation skydiving (relative work) — budowanie figur podczas swobodnego spadania w pozycji płaskiej; klasyczna dyscyplina zespołowa.

G

Grip (chwyt)

Uchwyt na kombinezonie lub ciele partnera budujący formację; chwyta się miękko, bez „wiszenia”.

H

Head-down

Pionowa pozycja freefly głową w dół — wysokie prędkości, wymaga doświadczenia i przeszkolenia.

Hook turn

Agresywny niski zakręt przed lądowaniem — wykonywany świadomie tylko przez wyszkolonych pilotów czaszy; nieplanowany to klasyka wypadków.

Hop & pop

Skok z natychmiastowym otwarciem po wyjściu z samolotu — z niższej wysokości, ćwiczący stabilne otwarcie i pracę na czaszy.

I

Instruktor AFF

Instruktor uprawniony do prowadzenia skoków szkolnych metodą AFF — asekuruje ucznia w swobodnym spadaniu i ocenia poziomy.

Instruktor tandemowy

Instruktor uprawniony do skoków z pasażerem na systemie tandemowym — prowadzi cały skok i obsługuje ewentualne kamery.

K

Karta sprzętu spadochronowego

Dokument kompletu spadochronowego potwierdzający dopuszczenie do skoków (przeglądy, ważność ułożenia zapasu, historia). Do skoku wolno używać tylko sprzętu z ważną kartą.

Kask

Ochrona głowy skoczka — otwarty lub pełny (full-face); miejsce montażu audible, a u doświadczonych także kamer.

Kaskady linek

Rozgałęzienia, w których kilka linek czaszy łączy się w jedną biegnącą do taśm — zmniejszają opór całego układu.

Kierownik skoków

Osoba kierująca operacjami skokowymi na strefie: decyduje o kolejności wylotów, warunkach i zmianach zadań (łączność radiowa z pokładem). Jego decyzje są wiążące dla wszystkich skaczących.

Kombinezon

Strój skokowy dobierany do dyscypliny — krojem i materiałem wpływa na prędkość i kontrolę w swobodnym spadaniu.

Komora (cell)

Podstawowy segment czaszy otwarty z przodu — powietrze naporowe napełnia komory i usztywnia profil skrzydła (stąd 7-cell, 9-cell).

Książka skoków

Oficjalna dokumentacja doświadczenia skoczka: każdy skok z parametrami i potwierdzeniami — podstawa awansów i uznawania uprawnień.

L

Lądowisko

Wyznaczony obszar przyziemienia na strefie — z zasadami ruchu (kierunek lądowania, strefy bezpieczeństwa), których bezwzględnie się przestrzega.

Linki nośne

Zestaw linek łączących czaszę z taśmami nośnymi — ich ciągłość i porządek kontroluje się przy pakowaniu.

LO (load organizer)

Doświadczony skoczek organizujący skoki grupowe na strefie/boogie: planuje figury, dobiera grupy, prowadzi briefingi.

M

Manifest

Biuro operacyjne strefy: zapisy na załadunki, kolejność skoków, dokumenty i komunikaty — serce logistyki dnia skokowego.

MARD / Skyhook

Klasa systemów, w których wyczepiona czasza główna „wyciąga” zapas — skraca czas otwarcia rezerwy po wyczepieniu (rozwinięcie idei RSL).

MINI AFF

Skrócony wariant kursu AFF w PL Strefa — start przygody ze spadochroniarstwem z możliwością kontynuacji do pełnego kursu.

O

Otwarcie

Sekwencja od wyrzucenia pilocika do pełnego napełnienia czaszy — kontrolowana slajderem, by przebiegała płynnie.

P

Pełne hamowanie

Mocno ściągnięte sterówki powodujące bardzo wolny lot czaszy

Pętla zamykająca (closing loop)

Mała pętla spinająca klapy kontenera — jej stan kontroluje się przy każdym przeglądzie; przecięcie pętli przez AAD otwiera zapas.

Pilocik

Mały spadochronik wyciągany ręką z kieszonki, który łapie powietrze i inicjuje otwarcie czaszy głównej.

Płaska

Podstawowa stabilna pozycja swobodnego spadania: ciało wygięte w łuk, ręce i nogi symetrycznie, brzuchem do ziemi.

Podkowa (horseshoe)

System zaczepiony o skoczka w dwóch punktach — wymaga specyficznej, wyuczonej kolejności działań.

Podstawa chmur

Wysokość dolnej granicy chmur nad terenem — kluczowy parametr pogodowy: za niska obniża wyrzut lub wstrzymuje skoki.

Porywy

Różnica między średnią a chwilową prędkością wiatru — nagłe porywy destabilizują czaszę i bywają groźniejsze niż stały wiatr.

Prędkość graniczna

Prędkość, przy której opór powietrza równoważy grawitację — na brzuchu ok. 200 km/h, w pozycjach pionowych więcej.

Profil (płat)

Przekrój skrzydła czaszy nadający mu właściwości nośne — jak w skrzydle samolotu, tylko „miękki”, usztywniany ciśnieniem naporowym.

Przeciągnięcie (stall)

Utrata siły nośnej po przekroczeniu krytycznego kąta natarcia (np. zbyt głębokie sterówki) — skrzydło przestaje nieść.

Przeciążenie

Chwilowy wzrost sił działających na skoczka (otwarcie, flara, zakręty) — wyrażany wielokrotnością „g”.

Przedwczesne otwarcie

Otwarcie czaszy w nieplanowanym momencie (np. w drzwiach lub w trakcie freefly) — groźne dla wszystkich; profilaktyką jest dbałość o sprzęt i pozycję.

R

Recovery (wyprowadzenie)

Powrót czaszy do normalnego lotu po hamowaniu/zakręcie — czasza potrzebuje wysokości, by odzyskać prędkość; stąd zakaz niskich manewrów.

Rękaw

Wskaźnik wiatru przy ziemi (tekstylny „worek” na maszcie) — pokazuje kierunek i orientacyjną siłę wiatru na lądowisku.

Rigger

Uprawniony mechanik spadochronowy: pakuje rezerwy, serwisuje i dopuszcza sprzęt do skoków.

RSL

Reserve Static Line — taśma łącząca czaszę główną z zawleczką zapasu: po wyczepieniu głównej przyspiesza otwarcie rezerwy.

S

Separacja

Rozejście się skoczków na bezpieczną odległość przed otwarciem (tracking) — fundament bezpieczeństwa skoków grupowych.

Side-by-side (two-out)

Dwie otwarte czasze lecące obok siebie — konfiguracja two-out wymagająca wyuczonego postępowania.

Sitfly

Pozycja freefly „siedząca” — pierwszy krok w lataniu pionowym, szybsza niż brzuch, wolniejsza niż head-down.

Skoki z kamerą

Rejestracja skoków wymaga doświadczenia i przemyślanego montażu (możliwość awaryjnego odrzucenia) — w tandemie nagrywa wyłącznie instruktor.

Slajder

Prostokąt tkaniny na linkach spowalniający napełnianie czaszy — dzięki niemu otwarcie jest płynne, a nie szarpnięte.

Sonda

Mały spadochronik lub taśma z bibuły zrzucana nad celem z ok. 600 m (opadanie ~5 m/s) do zmierzenia zniesienia: odległość jej lądowania od celu odpowiada zniesieniu skoczka pod czaszą. „Analogowy GPS” strefy.

Spadochron zapasowy

Spadochron zapasowy — niezależna czasza pakowana wyłącznie przez uprawnionego riggera, z okresowymi przeglądami.

Stabilizator

Pionowa „płetwa” tkaniny na skrajnych komorach czaszy — porządkuje opływ końcówek skrzydła.

Sterówki

Uchwyty sterownicze czaszy: prawa/lewa — zakręty, obie naraz — hamowanie i flara przy lądowaniu.

Swoop

Dynamiczne lądowanie z rozpędzeniem czaszy i długim ślizgiem nad ziemią — domena kursów pilotażu czaszy.

System 3-ring

Trzypierścieniowe zamki łączące taśmy nośne głównej z uprzężą — układ dźwigni pozwalający wyczepić czaszę jednym ruchem przy małej sile.

Szkolenie naziemne

Szkolenie naziemne — teoretyczna i praktyczna część kursu przed pierwszym skokiem: sprzęt, pozycja, procedury, symulacje.

Ś

Świadectwo kwalifikacji

Państwowy dokument skoczka wydawany przez ULC, potwierdzający wyszkolenie — przepustka do samodzielnego skakania.

T

Tandem

Skok pasażera przypiętego do instruktora na dwuosobowym systemie — sposób na pierwsze doświadczenie nieba bez kursu.

Taśmy nośne (risers)

Taśmy łączące uprząż z linkami czaszy; przednie — bardziej stromy, szybszy lot, tylne — płaszczenie lotu (praca dla zaawansowanych).

Termika

Prądy wznoszące znad nagrzanego podłoża — latem potrafią zaburzać dolot czaszy, szczególnie w słoneczne popołudnia.

Tracking

Pozycja szybkiego lotu poziomego w swobodnym spadaniu — używana do separacji przed otwarciem i jako osobna frajda.

Tunel aerodynamiczny

Pionowy tunel z strumieniem powietrza symulującym swobodne spadanie — najefektywniejszy trening poza sezonem.

Twarde otwarcie

Gwałtowne, przeciążeniowe otwarcie czaszy — może uszkodzić sprzęt lub skoczka; profilaktyką m.in. staranne pakowanie.

Twisty linek

Skręcone linki po otwarciu — czasza zwykle lata, skoczek „wykręca się” z twistów; na małych, szybkich czaszach znacznie groźniejsze.

Two-out (dwie czasze)

Sytuacja z otwartą główną i zapasem jednocześnie — konfiguracje (biplane, side-by-side, downplane) różnią się postępowaniem.

U

Uchwyt wyczepienia

Miękka „poduszka” (zwykle czerwona) po prawej stronie uprzęży — jej pociągnięcie uwalnia czaszę główną z zamków 3-ring.

Uchwyt zapasu

Uchwyt (często metalowy) po lewej stronie uprzęży — inicjuje otwarcie spadochronu zapasowego.

Uczeń-skoczek

Osoba wykonująca skoki w ramach szkolenia, do czasu uzyskania świadectwa kwalifikacji. Skacze wyłącznie pod nadzorem instruktora; nie wolno jej skakać poniżej 600 m nad terenem, powyżej 5000 m n.p.m., nocą, na wodę, podczas pokazów, bez AAD przy zapasie ani bez kasku.

Układacz

Osoba zawodowo pakująca czasze główne na strefie — dla skoczków funowych i tandemów; rezerwy pakuje wyłącznie rigger.

ULC

Urząd Lotnictwa Cywilnego — państwowy nadzór polskiego lotnictwa: wydaje świadectwa kwalifikacji i zatwierdza programy szkolenia.

W

Węzły (tension knots)

Zaciśnięte sploty linek blokujące pracę czaszy lub sterówek — jedna z przyczyn niesprawności wymagających decyzji.

Wiatry na wysokościach

Wiatr w górnych warstwach — inny niż przy ziemi; decyduje o punkcie wyrzutu i drodze skoczków nad terenem.

Wing loading

Współczynnik obciążenia: waga wyjściowa skoczka / powierzchnia czaszy — im wyższy, tym czasza szybsza i mniej wybaczająca.

Wingsuit

Lot w kombinezonie-skrzydle: duże przeloty poziome, osobne przeszkolenie i progi doświadczenia, inna mechanika otwarcia.

Wyczepienie

Awaryjne odcięcie niesprawnej czaszy głównej przed otwarciem zapasu — procedura ćwiczona wielokrotnie na szkoleniu.

Wyrzucający

Osoba nadzorująca skoczków na pokładzie: wskazuje miejsca, pilnuje kolejności i momentu oddzielenia, wydaje komendy. Na pokładzie słucha się wyrzucającego, a zadanie skoku może zmienić tylko kierownik skoków.

Wyrzut (spot)

Punkt nad terenem, w którym skoczkowie opuszczają samolot — dobierany do wiatrów tak, by czasze doleciały do lądowiska.

Wysokościomierz

Podstawowy przyrząd skoczka pokazujący aktualną wysokość — noszony zwykle na ręce; wersja akustyczna (audible) montowana jest w kasku.

Wysokościomierz akustyczny

Akustyczny wysokościomierz w kasku — emituje sygnały dźwiękowe na zaprogramowanych wysokościach, wspierając świadomość wysokości.

Z

Z wiatrem (downwind)

Pierwszy odcinek kręgu nadlotowego — lot zgodnie z wiatrem, równolegle do planowanego kierunku lądowania.

Załadunek (load)

Grupa skoczków lecących jednym lotem samolotu — manifest ogłasza kolejne załadunki i czasy do startu.

Zamknięte komory skrajne

Częsty drobiazg po otwarciu: nienapełnione końcówki skrzydła — mają prostą, wyuczoną korektę.

Zielone światło

Sygnał przy drzwiach samolotu zezwalający na wyjście — zapala się nad punktem wyrzutu po decyzji pilota.

Zniesienie liniowe

Odcinek między rzutem punktu otwarcia spadochronu a miejscem lądowania — droga, o którą wiatr znosi czaszę. Liczone wzorem L = H × V / Vop (wysokość otwarcia × średni wiatr / prędkość opadania). Podstawa wyliczenia miejsca zrzutu.

ZP (zero porosity)

Tkanina nieprzepuszczająca powietrza — czasza długo trzyma osiągi, za to jest „śliska” w pakowaniu; standard nowoczesnych czasz głównych.

Ż

Żebra (ribs)

Pionowe przegrody nadające czaszy kształt profilu; w wersji cross-braced dodatkowe przepony skośne usztywniają skrzydło.